Ev Hizmetlerinde SGK Neden Önemli?

Her zaman her yerde söylemişimdir; Sosyal Güvenlik insanın doğumundan ölümüne ve hatta ölümünden sonrasını bile doğrudan ilgilendiren bir süreçtir. Hayatımızın her yerinde olan sosyal güvencemiz için elbette ki bir katılım payı ödememiz gerekiyor. Bu bedeli ödeyen kimi zaman işverenimiz kimi zaman kendimiz. Bazen bu bedeli ailemiz bizim için ödüyor bazen de biz çocuklarımız için. Asıl önemli husus ise çalışanlarımız için ödüyoruz bu bedeli.

Bazen fark etmiyoruz bile evimizde çalışan insanların da sosyal güvenceye tabi olduklarını çünkü onlar evimizin bir parçası. Evimizi temizleyen, çocuğumuza ya da hastamıza bakan birer yardımcı aile efradı. Öyle de olmalı. Kim evinde bir yabancı ister ki hele hele en sevdiklerini ona emanet etsin.

Hal böyle olunca bazen duygusallığımız sorumluluklarımızın önüne geçiyor. Her ne kadar da olsa taraflar arasında bir sosyal sorumluluk ilişkisinin olduğunu unutmamak gerekiyor. Bir de bu durum kanunen zorunlu tutulmuşsa.

Bu konuyu öncelikle çalışan açısından değerlendirmek isterim. Maalesef sosyal güvenliğin prim sistemine yeni dahil olan genç çalışanlar farkında değil yarın bir gün emekli olacaklarının. Nasıl olsunlar? En az 25-30 yıl çalışmaları gerekiyor dile kolay. Hal böyle olunca sigortalı işe göre az parayı sigortasız bir işte fazla paraya tercih edebiliyor. Tabi işin bir de sağlık boyutunu unutmamak lazım. Hastalıklar belki genel sağlık sigortası ile karşılanabiliyor peki ya iş kazalarından doğan iş göremezlikler?…

Bahsettiğim gibi işçi açısı işin duygusal boyutu. İşveren açısından baktığımızda işin gerçek yüzü kendini göstermeye başlıyor. Yazının bu bölümünde ben susacağım kanun konuşacak.

Evimde Ücret Karşılığı Yardımcı Çalışıyor Sorumluluğum SGK Açısından Sorumluluğum Nedir

Yakınlık derecesi ne olursa olsun, evimizde ücret karşılığı bize herhangi bir konuda yardımcı olan bir kişi için adresimizin bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik Kurumu’na Sigortalı bildiriminde bulunmamız ve çalıştığı gün kadar sigorta primi ödememiz gerekir. Bu kanuni bir zorunluluktur ve her kanuna aykırı davranışta olduğu gibi uyulmaması durumu cezaya tabidir.

Evimde Çalışanımı Sigortaya Nasıl Bildiririm

Ev hizmetlerinde çalışanların sigorta bildirimleri iki başlık altında incelenir. Eğer çalışanınınız ay içerisinde 10 günden az çalışıyor ise;

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun internet sitesinde bulunan “Ev Hizmetlerinde On Günden Az Çalıştırılacaklara İlişkin Form” un doldurularak İlgili Sosyal Güvenlik Merkezine verilmesi ya da iadeli taahhütlü olarak postalanması gerekmektedir. Bu işlemin ardından E devlet üzerinden adınıza tanımlanacak ödeme sisteminde günlük asgari ücret ya da daha fazla ödüyorsanız ödediğiniz günlük ücretin %2’si oranında tutarı çalıştığı gün kadar ödediğiniz taktirde çalışanınızı sigortalı yapmış olacaksınız.

Eğer çalışanınız ay içerisinde 10 gün ve fazla çalışıyor ise;

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun internet sitesinde bulunan “Ev Hizmetlerinde On Gün Ve Daha Fazla Çalışacaklara İlişkin Bildirge” nin doldurularak İlgili Sosyal Güvenlik Merkezine verilmesi ya da iadeli taahhütlü olarak postalanması gerekmektedir. Bu işlemin ardından E devlet üzerinden adınıza tanımlanacak ödeme sisteminde günlük asgari ücret ya da daha fazla ödüyorsanız ödediğiniz günlük ücretin %37,5’i oranında tutarı çalıştığı gün kadar ödediğiniz taktirde çalışanınızı sigortalı yapmış olacaksınız.

Tüm bu prim ödemeleri personelinizin çalıştığı sürelerce çalıştığı süre kadar ödenecek olup çalışanınızın işten ayrılması durumunda ilk olarak gönderdiğiniz formu çıkış işlemleri için düzenleyip tekrar kuruma göndermeniz yeterli olacaktır.

Neden Ödediğim Sigorta Primleri Farklı

10 günden fazla çalışanlar kanunen uzun vadeli sigorta kollarına tabidir. Yani ödediğiniz primler çalışanınızın iş kazası ve genel sağlık sigortasına etki ettiği gibi emekliliğine de etki edecektir. 10 günden az çalışanlar için böyle bir zorunluluk yoktur. 10 günden az çalışanların yalnızca iş kazası ve genel sağlık sigortası primleri işveren tarafından ödenir. Eğer işveren isterse 10 günden az çalışanlar için de uzun vadeli sigorta kolları primi ödeyebilir.

Ek bir bilgi 😊

İşverenlere tanınan tüm sigorta prim destekleri ev hizmetlerinde sigortalı çalıştıranlar için de tanınmıştır.

Çalışanıma Sigorta Yapmazsam Ne Gibi Sorunlar ile Karşılaşırım

Öncelikle şunu belirtmek isterim ki hiçbir evlilik boşanmak için yapılmaz. Ama maalesef gerçek hayat şartlarına baktığımızda adliyeler boşanmak isteyen çiftlerle dolup taşmakta. İş ilişkisi de tam olarak böyle. Çalışmaya başladığımız an itibari ile kimse çalışanı ya da işvereni ile bir gün kötü ayrılacağını düşünmez. Yazının başında da söyledim ya sonuçta canınızı emanet ettiğiniz insan. Ama boşanmalarda olduğu gibi adliyelerde iş mahkemelerinin de yoğunluğu azımsanmayacak kadar fazla.

Peki sigortasız çalıştırmanın cezasına gelecek olursak, bunun cezası ortalamada sigortasız çalıştırılan ay başına iki asgari ücret tutarında idari para cezası. Diğer ayrıntılara girmedim bile. Yani bir yıl sigortasız çalışan için ödenecek tutar 24 asgari ücretten biraz daha fazlası.

Bu işin sadece maddi boyutu bir de hem maddi hem de manevi boyutu var o da iş kazaları. Çalışanınızın bir iş kazası geçirmesi ve hatta ölmesi durumunda sorumluluğun tamamı size atfedilir, sigortasızlıktan kaynaklanan idari para cezasının sizden alınacağı gibi çalışanınızın uğradığı maddi işgücü kaybı sebebi ile kurumun çalışana veya yakınlarına ödeyeceği tüm giderler peşin olarak tarafınızdan tahsil edilir.

Sigortasız çalışanım vardı, bir süre çalıştı ve ayrıldı artık kafam rahat diye düşünmeyin lütfen. Yine yazımda da belirttiğim gibi çoğu kimse emeklilik yaşı yaklaşana kadar sigortalılığın öneminin farkında değil. Bu sebeple çoğu hizmet tespit davaları çalışanın çok önceleri çalışmış olduğu yerleri dava etmesinden oluşuyor. Evet çok eski. Nasıl mı? Çünkü sigortalı hizmet tespit davalarında geçmişe dönük zaman aşımı söz konusu değil.

Harun Yalçın

İş ve Sosyal Güvenlik Uzmanı